søndag 14. januar 2018

Den gong då - og no



I haust såg eg over skal (kanskje)-lese lista mi og oppdaga at boka GUDS BARN av Lars Petter Sveen stod der. Forfattaren var for meg ukjent. Tittelen minna meg om religiøs litteratur. Ikkje hugsa eg kven/kva som hadde frista meg til å notere denne ned heller. Men eg kunne jo lese vaskeseddelen før eg fjerna ho frå lista, tenkte eg og eit lite blikk der førte ikkje boka av lista, men over på Kindlen min.

For ei bok!
Eg har ikkje bare lese ein roman, eg har gått saman med desse menneska, grubla og undra meg.


Boka startar med eit sitat frå evangeliet etter Johannes.
"Det er mykje anna som Jesus har gjort. Skulle det skrivast opp, kvar ting for seg, trur eg ikkje heile verda kunne romma dei bøkene som då måtte skrivast."


Ok. Det er vel utømmeleg det som kan skrivast og fabulerast rundt livet i Palestina på Jesu tid. Kva er så annleis med denne? Her slepp vi ikkje unna. Boka handlar om oss og vår tid, sjølv om heile forteljinga altså er om det som skjedde for 2000 år sidan

Vi startar i Betlehem. Kong Herodes har gitt ordre om å drepe alle jødiske gutebarn. Soldatane var på jakt etter den vesle jødekongen som var blitt fødd. Kva gjer det med soldatar som må gå frå dør til dør for å drepe småbarn?

Vi møter røvarar eller kanskje dei i dag ville blitt kalla terroristar? Den stammande Jakob. Andreas bror til Simon Peter. Anna. Kvinner som menn har øydelagt. Barn som lever på gata. Vi kjenner på stemninga i Jerusalem. Opprøret som murrar under herskarane sin jernkontroll over området. Folk blir krossfesta for å skremme og halde uroa nede. Skildringa av hundane som held seg rundt rettarstadane for å få tak i menneskekjøt, er tøffe å lese.

Jesus er trøytt og sliten. Han skjønar kva veg det går. Venene tvilar. Nokre vil ta til våpen, som andre opprørarar, andre prøver å halde oppe motet. Var han bare ein av dei mange opprørsleiarane eller var det noko anna med han?

Kva er eigentleg å bli helbreda? Er det å få andre til å sjå seg sjølv på nytt, helbreding?
“Det blir ikkje borte, Jakob, seier han, du talar slik du er. Vi blir endra av kva vi gjer. Ikkje av kva vi tenkjer på, ikkje av kva andre fortel oss. Jesus gav deg dette eg seier no, gjorde han ikkje? Han gav deg mot og kraft til å bli ein annan. Han tok ikkje bort det som får deg til å rykke, det som får orda til å henge seg fast. Han fekk deg til å endre alt, han fekk deg til å gjere det sjølv. Han viste deg korleis du kan leve med det.”

Vi er altså i Midtausten på Jesu tid. Men det store med denne romanen er at under ligg 22.juli, IS, konfliktane i området i dag, radikalisering, det onde og det gode. Det var eit miljø gjennomsyra av politiske og religiøse konfliktar på Jesu tid òg.
I alt dette flettar Sveen moderne poesi frå Olav H Hauge, Lars Saabye Christensen, Åse Marie Nesse med fleire inn i teksten.

Eg trur eg må lese ho ein gong til for her var så mange lag eg ikkje er ferdig med.

Utgitt i 2014. ca 250 sider

mandag 8. januar 2018

Bli hvis du kan.


Endeleg var det min tur til å oppdage Helga Flatland.

Flatland debuterte med romanen: "Bli hvis du kan. Reis hvis du må" i 2010. For ein debut!
Deretter kom: "Alle vil hjem. Ingen vil tilbake" og den siste i triologien: "Det fins ingen helhet"


Dei var fem gutar i ein klasse i ei bygd. Så flyttar den eine og dei er fire igjen. Vi får glimt frå oppveksten deira. Foreldre som ikkje snakkar saman. Om presset til å overta garden, sjølv om ein ikkje har odelsretten. Far som overser ho som har odelen og som verkeleg har lyst til å drive gard. Vi møter ein ung mann som forstår at han ikkje er på jentejakt, men liker ein annan gut. Vi møter han som som ikkje greier å akseptere at han er annleis. Vi møter han som alltid må vinne når dei konkurrerer. Venskap. Avstand. Alt som ikkje blir sagt. Alt dei ikkje får til å seie. All lengt. Ønske om å bli forstått.
Tarjei, Trygve, Kristian og Bjørn reiser ut. Langt ut. Dei verver seg og dreg til Afghanistan. Bare Bjørn kjem levande heim.
Kva gjer det med foreldre? Med han som forstår at han kanskje pressa ein til å reise? Med ho som framleis ikkje blir sett av faren? Men han som alltid kom i andre rekke? Med naboen? Med bygda? Med han som overlevde og som ikkje blir helt? Med legen som kjenner alle og skal vere nabo/veninne/støtte/lege?
Flatland greier å gje oss innblikk i alle desse. Få oss fortvila på deira vegne, Få oss til å forstå. Gje oss lyst til å riste dei, trøyste dei, grine med dei, bakke dei opp og kvistre dei eit ord bak øyra. Og samstundes blir dei som menneska rundt oss. Det er noko ved dei som er skjult for oss.

"Det føles som om jeg alltid har hatt det samme forholdet til mennesker rundt meg. Jeg har forandret meg, men forholdet til de andre har ikke forandret seg. Jeg føler at jeg er fastlåst i den rollen noen skapte for meg da jeg var liten, og ingen ser meg som noe annet enn den Tarjei jeg var da. Men jeg er en annen, og jeg kjenner meg ikke igjen og skjønner ikke at andre gjør det. Stemmen er dypere, håret mørkere, kroppen større, luktene annerledes og tankene mine er fremmede for meg selv."

 

torsdag 23. november 2017

Mysteriet i trua

Forfattaren Jon Fosse er ikkje lett å gå fort forbi. Han krev mykje av lesaren og han gjev mykje til lesaren. Eg må innrømme at eg var spent då denne boka låg på Kindlen min. “Mysteriet i trua”. Jon Fosse var blitt katolikk. Ville eg forstå tankane og vegen frå bedehuset via kvekarane til katolisismen?

I 2013 konverterte Jon Fosse til katolisismen. Fosse snakkar om tru og Gud, om åndeleg og mystiske opplevingar, om skriving, alkoholisme, sjukdom, litteratur og kunst. Og det å vere katolikk. Fosse er kritisk til den katolske kyrkja sitt syn på fleire område. Eg syns at samtalepartnaren Eskil Skjeldal, lar Fosse få sleppe vel lett unna innimellom. Han sparkar til den norske kyrkja òg. Han ser opp til prestane, men korleis skal dei greie å gje folket mysteriet i trua når det meste blir som eit stort kjøpesenter?

Det er ikkje Jon Fosse om han ikkje får sagt noko vettugt om litteratur, forfattarar som pregar han, om kommareglar, nynorsk og det å skrive i tillegg. Avsnitt eg hadde ekstra glede av. Å skrive er å lytte og så var det livet då. Det blir betre med alderen.

Samtalepartnaren, teologen og katolikken Eskil Skjeldal, forsvinn litt i boka. Svara frå Fosse er lange. Mest som essay. Eg syns Skjeldal blei tausare undervegs. Denne boka er utgitt i 2015. Då eg oppdaga at Skjeldal i 2017 hadde gitt ut boka “Eg slepper deg utan at du velsignar meg”, blei eg nysgjerrig. Boka handlar om å miste trua.
Så kan de lure på ka eg les no…

Eit sitat til slutt:
“Eg er imot all bokstavleg lesing, både av Bibelen og av skjønnlitteratur. Ein må byrja der. Med bokstaven. Men om ein stoggar der, vert det berre sorga. Bokstaven drep, men ånda gjer levande, som det skrive står.”

mandag 24. juli 2017

Visjonen i oss, ikke "virkeligheten", er virkeligheten.

Overskrifta er eit Stein Mehren sitat, men passar godt til Henning Hagerup.


LESEREN En samtale med Henning Hagerup av Alv van der Hagen


“ Jeg ville ikke ha vært det mennesket jeg er, hvis ikke jeg var en leser.”
Første setninga i boka og han hadde meg.

Boka er ein samtale mellom  redaktør og forfattar Alv van der Hagen og essayist, kritikar og omsetjar Henning Hagerup.
Eg må innrømme at eg har lese lite av Henning Hagerup. Det held eg på med å rette opp no. Onkel Klaus og sjølvsagt farmor Inger kjenner eg betre til.
Alle sitat, viss ikkje anna er skrive, er frå boka.
På den eine sida er boka ei varsla tragedie. Og på den andre sida svært interessante samtalar mellom to som har stor respekt for kvarandre.

Vi skal gjennom ein barndom med alkohol, krangling, berømte menneske og eit altfor tidleg ansvar. Dei vaksne kunne mykje, men ikkje ta seg av ungane. Henning er eldst og tar/får ansvar han eigentleg ikkje har skuldre til å bere.

Kanskje rømte han til litteraturen tidleg. Blei bare meir og meir hovud og lite kropp. Han las dei store verka som tenåring. Det var Dante og ikkje jenter som var det store.
På denne tida får han anoreksia. Han meiner det varer ei kort stund,men heile boka ber preg av at dette er ein mann med eit innfløkt forhold til mat. Han får kreft, sjølvsagt i munn/halsområdet.
Alkoholen ligg òg heile tida under i boka. Han såg korleis det gjekk med faren, dramatikaren Helge Hagerup, og er veldig klar på at det ikkje skal gå slik med han. Og i sekundet etterpå fortel han om stort alkoholforbruk og reparering dagen derpå i sitt eige liv. Økonomien er kaotisk.
Men det er den eine sida av boka.

Den andre sida.
Som 15 åring las Henning Hagerup "Den guddommelege komedie" av Dante. Og det gav han sjokk. Her var det ein forfattar som når djupare ned i menneskesinnet enn nokon andre.
Dante opna Hagerup gradvis for det metafysiske. “I Norge har vi hatt en tendens til å vulgalisere det religiøse mysteriet. Vi har gjort det guddommelige om til noe hverdagslig og tidvis grått. Men det inntrykket ble kraftig dementert da jeg leste Dante første gang. Jeg fikk fornemmelse av å skue inn i mysteriet. “

Vi er omtrent like gamle, var studentar i på 80-talet, opptatt av litteratur. Alvorleg opptatt av litteratur. Og altså den romantiske litteraturen frå 1800-talet. No låg han litt føre meg i løypa når det galdt å oppdage denne fantastiske litteraturen. Eg hadde vel runda 22 før Wergeland, Hugo, Blake, Grundtvig med fleire blei ein sterk del av livet. Som student på nordisk språk og ltteratur gjekk eg nok glipp av det vide europeiske blikket som dei fekk på litteraturvitskap.
Kva fenga slik med denne litteraturen? “En romantiker kan ha røttene solid plantet i opplysningsjord, tenk bare på Shelley, Leopardi, Hugo eller Wergeland, og samtidig utforske de menneskelige nattsidene.”

“Jeg hadde tenkt å ta gresk eller filosofi, men jeg kom til å snakke med en sånn satans fornuftsstyrt studieveileder som advarte meg på det skarpeste mot å ta den slags ubrukelige fag. Jeg var en idiot som hørte på henne.” 

Det var/er mykje diskusjon om tolking av litteratur. Skal ein lese romanen utan å tenkje over kven forfattaren var? Dvs la verket stå aleine? Eller gav livet til forfattaren ein nøkkel til tolkinga? Eg hugsar dei som greidde å tolke politikk inn all tekst. Å lese “Haugtussa” med eit politisk blikk var fascinerande, men var det slik Garborg tenkte? Blir boka ein politisk kommentar? Og evt bare det? Blir ikkje det å gjere teksten mindre enn den er? Trollmann med to andlet kan godt vere moderate venstre, men "Stjernefall" (dikt i Haugtussa) er vel så mykje meir enn det. 
Så var det oss litt meir jungianske/arketypisk opptatte. Vi kunne finne djupner overalt. Fargebruken, symbolbruk. Den som leitar han finn.

Hagerup blei opptatt av dekonstruksjon. Tekstane blei tolka og til tider rivne frå kvarandre. Etter kvart blei det meiningslaust å heile tida tolke. Eg har prøvd å lese om dekonstruksjon i leksikon, wikipedia og det han forklarer i boka, men eg forstår svært lite framleis. Fredrik Wandrup gjev si form for forklaring i Dagbladet.  http://www.dagbladet.no/nyheter/mysteriet-derrida/66101820

Slik eg tolkar det Hagerup skriv om kvifor han går bort frå dekonstruksjonen, så opplever han at litteraturen er meir enn språktolking. Tekstar skal tolkast, men med ulike briller. For meg er det noko med at du les med dei brillene du har (di eiga historie, så langt du har kome i kunnskap og visdom) og dei nøklane omgjevnaden gjev deg. Eg går med på at ingen tekst er objektiv og eg vel korleis eg tolkar det som står der. Tydeleg kjem vel det fram når eg finn fram bøker eg las som ung og les dei i dag. Eg ser noko anna. Altså er det bare å kome i gang med "Den guddommelege komedie" igjen.
På mange måtar er eg av same grunn redd for å få for mange nøklar til ein tekst før eg har lese teksten sjølv. Då er bileta ferdige og ein leiter etter det andre fann. Det må vere ei utfordring for ein som lever som kritikar og omsetjar slik som Hagerup.
Det skal denne samtalen mellom desse to kloke menn ha, dei gjev meg små hint som fører rakt inn i eg-må-lese-den-boka. Om att eller for første gang. Dei kviskrar eit par små nøklar og lar resten vere opp til meg.
--
Dag Solstad og gudstru. Hm. Eg trur eg må sjå litt nærmare på “Professor Andersens natt”. Henning Hagerup meiner i tillegg at eg burde lese boka baklengs for verkeleg å sjå alle dei bibelske og kristne motiva i boka.
--

Hagerup har hjarta godt plassert på venstresida. Men han syns venstresida ofte blir for snever når det gjelder kultur. Marx er for viktig til at kommunistane skal få einerett på han. Mellom anna drar han fram Marx tilknytting til jødedomen.
Han skriv om at Marx’ idé om det kommunistiske samfunnet kan sjåast på som eit sekulært speglbilete av profeten Jesaja sin visjon av tusenårsriket i Det gamle testamentet. Det er ikkje vanskeleg å kombinere marxisme med jødedom og kristendom. Det går an å føre saman det religiøse og det politisk radikale. Ideen om eit tusenårsrike både på jordisk og metafysisk plan. Messiansk marxisme.

“Egentlig kan du ikke snakke om virkelighetsfjern litteratur, for den gode litteraturen utvider alltid virkelighetsbegrepet. Gir du all makt til fantasien, får du sagt veldig mye om virkeligheten”
---

“Hvorfor vil du gjerne lære flere språk?
For i det hele tatt å holde hodet i orden. Det har alltid slått meg som underlig at vi oppfordres til all verdens anstrengelser når det gjelder å holde fysikken i orden, men nevner man at det også gjelder å holde hjernen i form, blir man sett på som snobb og elitist.” 
---

Boka sluttar med eit kapittel som har tittelen “Håpet er hellig”. Her er vi tett på den intellektuelle Hagerup og han som trur på noko han ikkje kan vere sikker på. Eit kapittel verd å lese i seg sjølv.
Han fortel om samtalane han dagleg har med Gud. Er ikkje det bøn, spør Alv van der Hagen. Og så får dei ein samtale om bøn.
Samstundes syns han at det har vore vanskeleg å snakke om det religiøse. Før hadde ordet kristen ein negativ klang i dei opplyste kulturradikale, intellektuelle krinsane. Det har endra seg.
Og så blir ein så fort tatt til inntekt for å tilhøyre den eine eller andre gruppa. Han vil ikkje bli utsett for "jublende misforståelser".

"Hvordan forestiller du deg evigheten?
Dans og glede. Ren fryd. Da skal vi ses igjen. Det skal ikke ta slutt.
Det er rart og befriende når noen tør å si det rett ut, at "vi skal ses igjen...."?
Men jeg insisterer på det. Det er naturligvis umulig å forestille seg evigheten som et ubegrenset tidsrom, noe som aldri tar slutt. Det har vi ikke kapasitet til å forstå. Vi må være der for å kunne forstå det. Og det dreier seg jo heller ikke om ubegrenset tid, men om ren opphevelse av tiden. Ikke at tiden fortsetter og fortsetter, men at den ikke finnes. En slags evig nåtid. Evig presens. Da skal vi danse. Kanskje jeg også. Jeg er en elendig danser, men der må jeg vel få det til
(................)
Og håpet er hellig?
Ja, håpet er hellig."

-
Samtalen er innom så mange tema så eg kunne like så godt ha skrive om musikk, kattar, Peer gynt, Frogner-tantene (antroposofane), Vagant, nasjonalisme, flyktningstraum, fortvilinga over Europa, skuldkjensle, fest, den varsla katastrofa, men det har eg altså ikkje gjort. Ja, òg om Donald Duck. Henning Hagerup har i mange år vore omsetjar av Donald Duck. Og han elskar det.


Leseliste til meg sjølv:
  • Dante - sjølvsagt
  • Dag Solstad
  • Thure Erik Lund
  • H Hagerup: Essaysamlingane: Vinternotater og Metafysisk skrapjern
  • J Fosse: gnostiske essay
---
Kaffekjelen
har vinger

Vi beklager
(Tor Åge Bringsværd)



fredag 7. juli 2017

To søstre


“Jeg​ ​mener​ ​-​ ​mennesket​ ​må​ ​tro,​ ​eller​ ​søke​ ​troen,​ ​ellers​ ​blir​ ​livet​ ​tomt,​ ​tomt…​ ​Leve,​ ​og​ ​ikke
vite​ ​hvorfor​ ​tranene​ ​flyr,​ ​hvorfor​ ​barn​ ​blir​ ​født,​ ​hvorfor​ ​stjernene​ ​lyser​ ​på​ ​himmelen​ ​…​ ​Ikke
vite​ ​hvorfor​ ​en​ ​selv​ ​lever,​ ​eller​ ​om​ ​alt​ ​er​ ​forgjeves?”​ ​(Masja​ ​i​ ​"Tre​ ​søstre"​ ​av​ ​Anton​ ​Tsjekhov,
1901)​ ​-​ ​s​ ​229​ ​i​ ​boka "To søstre"



“To søstre” av Åsne Seierstad.

Medan eg las første del av boka, svinga tankestraumane innom mi eiga ungdomstid frå midten av 70-talet til deler av 80-talet. Å vere ung og leite etter seg sjølv, ønskje om å vere heil og stå for noko inderleg og med heile seg.
Tonje Tornes (dotter til Rune Larsen) var gjest i Sommar i P2 samstundes med at hovudet mitt var fullt av “To søstre”. Ho fortalte om jakta etter å bli ein inderleg kristen. Om andaktane i friminutta på ungdomsskolen. Møtet med ungdom i oppdrag. Søkinga etter tungetalen. Det som etter kvart blir besettande: Å få gud til å tale direkte til deg. Kvifor gjer han det til andre, men ikkje til meg? Ho strever etter å få guds røyst; tungetalen. Det blei etter kvart til sjukleg gudslengsle. Ho blei eit stort tomt hol som Gud nekta å snakke med.


Dette kjente eg igjen. Ønsket om å høyre til, men heile tida kjensla av å vere utanfor. Ikkje tru nok, ikkje føle nok, ikkje vere ein del av dei andre. Annleis. Observatør.
Eg møtte menneske som tok val eg undra meg over. Eg stilte spørsmål, men dei var overbeviste om at dette var det rett å gje pengane sine til/ slutte på studier for/ bli “hushjelp” for.  Dei levde for noko utanfor seg. Og eg misunte dei.
“Gymnaslærer Pedersens beretning om den store politiske vekkelsen som har hjemsøkt vårt land” av D. Solstad og “Møtet med milepelen” av S Hoel stakk òg innom hjernen undervegs. Dei som gløder og som trør over grenser.


Desse to muslimske jentene. Ayan og Leila. Som er unge. Klar for forelsking, søking etter ka livet eigentleg er. Tida for det inderlege, alvoret.
Jentene søkte noko anna enn det som var det vanlege bilete av norsk ungdom. Dei leita etter det religiøse alvoret. Og dei gjekk inn i det med ungdommen sitt alvor. Etter kvart meir radikalisert. Eller som vi kanskje hadde sagt om det var den alvorlege kristendommen dei hadde valt, dei kjenner dragning mot den konservative kristendommen? Det tunge alvoret?


Dei møter si form for karismatiske miljø, leiarar som krev alvor og ansvar, unge menn som fascinerer med overtydinga si. Opprøret mot det samfunnet dei ikkje ønskjer seg.
Men kva fører dei frå denne jakta på det inderlege, til å bryte opp og ønskje seg søner som skal bli krigarar?
Dei bryt opp i kristne organisasjonar òg for å dra ut for å frelse verda, men dette? Kva er det som gjer det? Eg greier å henge med jentene fram til dei er Raqqa, men vala dei gjer etterpå, slit eg med å følgje.


Så var det dei tankane som spring på eigne vegar. I hylla ligg boka: “Menn som ingen treng” av Frode Grytten. Menn som ikkje kjenner seg som ein del av samfunnet, kan vere farlege. I  alle leire. Blir dei unge gåande unyttige i samfunnet vårt? Gjev vi dei framtidsdraumar? Eller opprørstrang?
Greier vi å sjå enkeltmenneske eller blir det dei og oss?
Eg seier som Åsne Seierstad: Takk til to redde foreldre som vågde å fortelje.

Og til slutt sitat frå boka som ei oppsummering:

Forskere, politikere, ungdomsarbeidere forsøker å finne årsakene til at tenåringer gir opp utdannelse og et liv i fredelige rammer for å søke seg til en terrororganisasjon som IS. Det finnes ikke én forklaring, men flere faktorer, som søken etter identitet, mening, status, tilhørighet, innflytelse, spenning, opprørstrang og romantikk. I jentenes tilfelle har jeg også funnet elementer av en dyp religiøs vekkelse. Forskere snakker om faktorene Push and Pull når det gjelder radikalisering. Noe trekker dem, og noe dytter dem ut.
Som journalist og forfatter er det min oppgave å studere, og sette fingeren på, problematiske sider ved vårt samfunn. Spørsmålet vi må stille oss er: Har dette bare med dem å gjøre, eller har det også med oss å gjøre? Hva er det ved vårt samfunn som gjør at enkelte ungdommer mener seg ydmyket og diskriminert?
Jeg gir ikke noen forklaring, verken på hva som trakk dem, eller hva som dyttet dem ut av Norge. Jeg forteller det jeg har funnet. Så er det opp til leseren å stokke kortene. Hvor startet det? Hva ligger bak? Når kunne de tatt helt andre valg? Hvordan kunne en aspirerende diplomat velge å bli husmor i Raqqa? Hvorfor begynte de å søke livet etter døden og ikke dette livet? (s477)

onsdag 14. juni 2017

ØKSA OG ISHAVET


“Øksa og ishavet” av Gaute Heivoll. Tittelen er henta frå eit sitat av Franz Kafka: “En bok må være øksen til det frosne ishavet i oss”. Det er på mange måtar det novellesamlinga handlar om. Bryte opp, kjærleik, kulde, litteratur, møtet, nye horisontar. Vare, stillferdige bilete av mennesket.
Den første novella trefte rett i hjarta. Biskop Peder Hansen møter ein lesande krøpling (dette er byrjinga på 1800-talet) i ei lita bygd og undrar seg over dette mennesket. “Det var som det i denne mand fantes ikke bare een, men et utal menneskeskikkelser, som alle drog gennem hannem medens han sto foran vores øyne” skreiv biskopen etter møtet.
Forfattaren får fram vala personane gjer ved å handle eller la vere å handle. Fortvilinga over ikkje greie å kome seg ut. Motet (og redsla) når ein har greidd det. Desse stillferdige som tar i mot, bit tennene saman og held ut. Og dei andre..
For meg var Gaute Heivoll ein ukjent forfattar. Eg har høyrt mange skryte av bøkene hans, men har til no svinga utanom. Det skal eg ikkje lenger. Han fekk meg til å tenkje og kjenne på det usagte. Personane kraup inn. Kvar novelle var ei sterk fortelling.
Aud Venke Østerhus sitt bilete.

søndag 21. mai 2017

Alt lyset du ikke ser

"Så​ ​hvordan​ ​kan​ ​hjernen,​ ​som​ ​lever​ ​uten​ ​et​ ​eneste​ ​lysglimt,​ ​skape​ ​en​ ​verden​ ​full​ ​av​ ​lys, barn?"
Kort før 17.mai fekk eg eit besøk som hadde med seg to ting. Den eine gåva var ei bok. “Denne har eg lese, no er ho di. Send ho gjerne vidare.” 634 sider. ALT LYSET VI IKKE SER av Anthony Doerr. Den andre gåva var til oss begge og livet der og då.
Boka bygg opp mot øydelegginga av Saint-Malo i august 1944. Sakte dag for dag i august. Og heile tida tilbakeblikk til det som har skjedd før det. Heile tida er Helge Torvund sine ord i hjernen min: Alt lyset du treng, finst.
Eg blir godt kjent med ei ung blind pariserjente og faren hennar, låsesmeden. Og ein stein. Eg blir godt kjent med ein ung gutt frå ein barneheim i Tyskland. Guten er glad i elektronikk.
Og krigen nærmar seg.
Det er ondskap i boka. Men det ho er full av, er lyset vi treng. Særleg for eit menneske som trur på ordet, musikken, kunsten. At det er sterkare enn det vonde. Trass alt.
Etter ein periode med asiatisk litteratur, oppleves denne boka som lettare på foten. Ho har ondskapen og kjærleiken, Men stikk ikkje så djupt som “Levende og døde” som eg skreiv om i påsken. Men treng ho gjere det? Eg levde med på kvar side. Eg likte at kapitla var korte, så eg kunne puste litt og helse på livet rundt meg innimellom. Eg likte å vere i ei forteljing. Og i lyset.
"Så egentlig, barn, matematisk sett, er alt lys usynlig."
(bilete er frå Normandie, eige foto)