søndag 27. februar 2011

Hundene i Thessaloniki

Eg har kjøpt nokre lydbøker i vinter. Godt med tilbod. Det er ekstra kjekt å lytte medan eg kjører. Lydboka: "Hundene i Thessaloniki" av Kjell Askildsen gjev meg til og med røysta til Askildsen. Veldig bra. "Det er forfattaren sjølv som les" som det heiter.

Askildsen får skikkeleg fram det monotone. Sa han. Sa hun. Han får fram dei korte setningane som vi seier til kvarandre. Ord som i seg sjølv ikkje er viktige, men det ligg noko bak. Etterkvart forstår ein kvifor novellesamlinga heiter Hundene i Thessaloniki.

Eg blei fasinert over novellene, men òg trist. Så tomt det kan bli mellom menneske som ein gong hadde noko saman.

Nokre lenkjer om Askildsen og forfattarskapet:

lørdag 26. februar 2011

Døden, skal vi danse

Til jul fekk eg boka: Døden, skal vi danse? av Per Fugelli og har filosofert saman med Fugelli etter det. Han stiller mange spørsmål om helsevesenet og ka helse er. 
Vi blir med Fugelli gjennom kreftbehandlinga, Gjennom tankane på døden. Tankane rundt effektiviseringa i helsevesenet. Redsla for nærleik pga smitte, samstundes som det ikkje er reint på sjukehusa. Alle legane som ser deg som ein av mange. I løpet av eit år hadde han minst 37 legar som han møtte ca 6 min.... Blir ikkje den sjuke ganske einsam då?

Og ka er no døden? Ka ville livet vore om vi ikkje hadde døden? Gjev døden livet meining?

I intervjuet med Aftenbladet skreiv Fugelli ein resept:
  • Bruk salmebøker
  • Pass på å synde litt
  • Finn deg en flokk
  • Godta dine feil
  • Husk du skal dø
Ein god resept å ta med seg på vegen. Eg blir sterkt minna om Benny Andersen sine ord når eg les boka:
Vi ved ikke hvem af os
der først vil blive til ingen
eller noget ufatteligt andet
men i dag kan vi nå hinanden
og høre hinandens latter
Det må vi benytte os af
Drik ud
       men langsomt
            opmærksomt
Spar ikke på angst og venlighed.
Boka har ein nydeleg historie om englehår. Om gleda over livet. Og tusen kloke ord om vår effektive verd, der det ikkje har verdi å vere utanfor arbeidslivet. Kvifor ikkje? spør Fugelli.
Det er farlig med et for friskt samfunn. Samfunnshelsen trenger de syke. De syke gjør samfunnet ærligere, klokere og rausere - hvis vi ser dem og godtar dem.
Eg kjenner at den sida av meg som er skeptisk til utviklinga i det norske helsevesen får næring gjennom boka. Vi blir så effektive (og kanskje brukar pengane på feil stader) at vi gløymer at et er menneske som treng omsorg og kjærleik vi skal behandle, ikkje maskinar. Då far hamna på sjukehuset pga hjarta og i sin visdom ville nytte høve å vise dei såret som ikkje vil gro på foten, blei han avvist med at det var ei anna avdeling. Hjarta er hjarta og fot er fot. Eg trudde blodet sirkulerte rundt i heile kroppen, eg....

Eg har liten erfaring med helsevesenet så frisk som eg har vore til no, men det er noko i meg som ikkje stoler heilt på dei. Det er for mange feil, for mange brev mm som forsvinn, for mange detaljar utan å sjå heile mennesket. Er det blitt så effektivt at det bare er rot?
Sånn tenkjer eg altså medan eg les. Eg trur vi treng folk som Fugelli som pasientar. Folk som ser og som har tyngde nok til å seie frå.

søndag 6. februar 2011

Ringer i vann - konferanse 2011 dag 2

Det blei eit langt innlegg om dag 1. Kanskje eg greier å bli kortare på dag 2. Litt usikker for eg syns heile dagen var full av matnyttige tips.

Dag 2 hadde fått hovudtittelen: LÆR AV DEI BESTE
Første mann ut var kommunalsjef i Førde kommune, Helge Sæterdal. Han kalla innlegget:
Førdeskulen 2000-2010. Ei reise i betre elevresultat og høgare elevtrivsel
Enkelt og greit handlar kvalitet i skolen om at
  • Per kan lese
  • Per fungerer sosialt og trivest på skolen
I Førdeskulen skal alle born erfare at dei kvar dag får sagt noko som både barn og vaksne lyttar til.
Det skal ikkje vere flaks eller uflaks i Førdeskulen

Og kva gjorde dei så i Førde som gjer at resultata stadig går oppover?
Sæterdal viste til at det må felles kulturbygging til på alle nivå. Det må vere tydelege mål. Og det må vere fokus på resultat og vurdering.
Kommunen starta med kvalitetssatsing i barnehagane. Skole- og barnehagebesøka hadde fokus på vurdering. Brukarundersøkingar kom fast inn. Arbeid med vurderingskultur og felleskultur. Leiarane blei lært opp til å vurdere resultata. Osv.

Skolebesøk m/ tilbakemeldingar frå kommunaldirektøren. Vurderingssamtale. Eg blei imponert over at det var kommunalsjefen som var ute både i samtalen med leiarane, lærarane og elevane. Vel er kommunen liten, men det tek tid å følge opp.

Vi må bli meir opptekne av læring i staden for undervisning! Den typiske teikneserien her er han som lærer hunden å plystre. Kameraten høyrer ikkje at hunden kan plystre. Då svarar førstemann: eg sa at eg hadde lært han, ikkje at han hadde lært seg!
Men læring og undervisning er ikke alltid det samme. Læring er noe som skjer med og i eleven. Undervisning er noe som blir gjort av en annen. Generell del s 19
Sentrale spørsmål til alle tilsette i skolen:
  • Kvifor er vi her?
  • Kven er vi til for?
  • Har vi ein organisasjon som er tilpassa dei vi er til for, eller er den tilpassa organisasjonen sitt indre liv?
Vurderingsulturen skal vere bygd på forsking og resultat. Vi må sikre oss at alle går i same retning. For skolesjef at skolane gjer det, for rektor at personalet gjer det, for lærar at elevane gjer det.
Dei studerte nøye - kva var grunnen til at det var forskjell mellom skolar?

Det fins ingen gunstig vind for den som ikkje veit kor han skal.

Førde kommune skårar høgt på fagleg rettleiing, utfordring, trivsel med skole og lærarar på elevundersøkjingane kvart år.

Alle tilsette må kjenne planan godt (td generell læreplan...). Fellesmøte må bli arena for utvikling. Diskusjonar, prosessar, gruppearbeid. Ha fokus på utviklling, ikkje detaljar. Skap fellesopplevingar. Alle må vere forplikta på verdiar og dokument. Leiinga må vere tydeleg, stille krav, forplikte og støtte.

Alle elevane skal vere deltakande i eiga læring. Altså ikkje ansvarleg for eiga læring, men deltakande. Kommunen har sett seg heilt konkrete mål. Innan 2014 skal det vere under 15% av talet på elevar på nivå 1 (5.trinn). På 8.trinn skal trinn 1 og 2 tilsaman vere under 14%.
Det må vere læringstrykk på alle nivå.
Kva rutiner har vi etter nasjonale prøvar, kartleggingsprøvar mm? Blir dei brukt vidare av foreldre, elevar og lærarar for å betre læringa til den enkelte elev?

Den som sluttar å bli betre, sluttar å vere bra!
---

From good to great - Älta skole sitt utviklingsarbeid
Jag kan, jag duger
Jag vil, jag kan, jag duger.
Dette står det på veggen på Älta skole.
Skolen er oppteken av å halde på sine kjerneverdiar, men samstundes vere operative i forhold til pmverda. Kunnskapsdeling i personalet veldig viktig. Personalet bruker 5-6 timar i veka til samarbeid og møter.
Still elevane spørsmålet: Kan eg bli betre? Gjerne som ein spegel: Kan eleven bli betre? Kan eg som lærar bli betre?
Læraren skal gå inn på kvar enkelt elev, Kva er det han ikkje kan? Gå i detaljane.
Skolen har ei utviklingsklokke - det vil seie dei har faste punkt der sider ved skolen blir evaluert/vurdert. Det er viktig å skape ein kultur for deling av erfaring. Lære av kvarandre.

Eleven må få tydlege mål:
  • Måla må vere kjente av eleven då arbeidsoppgåva startar
  • elevane må kjenne til kva forventningar som blir stilt til dei
  • Eleven skal vite ka mål som er i læreplanen og ka som er vurderingskriteriene.
Det er svært viktig at læraren har klart for seg:
  • Kva er målet for emnet/læringa?
  • Kor skal eleven?
  • Kor er eleven no?
  • Ka har eleven utvikla av reiskap/hjelpemiddel? (kan han tolke, analysere, reflektere, løse problem...)
På Älta skole brukar dei òg PDCA skjemaet:
Nå analyse - plan - gjennomføring - analyse av resultat - setje nye mål. Dette er ein sirkel som må gå om igjen og om igjen.


----
No begynte eg å bli trøytt og hjernen var full av tankar på ka vi må gjere vidare. Ser av notata at eg skriv mindre og mindre. Lyttar og lar tankane fyke av stad.

Sist ute var
Rommen skole med: Gode resultat kjem ikkje av seg sjølv.
Rommen skole er ein skole med 840 elevar, 130 tilsette, 1-10.trinn, to mottaksklassar mm. 95% av elevane er barn av innvandrarar.
Skolen var den av Osloskolane som hadde størst positiv resultatutvikling på eksamen frå 2009 til 2010.
Skolen ligg over Oslogjennomsnittet på dei kommunale prøvane i lesing og rekning.
Skolen har auka elevtalet i norsk, matematikk og engelsk. Leksehjelp blir gjeve av lærarane (kor mykje pengar har dei?? Er det dei ekstra midlane til mottaksklassar som gjer dette mogleg?. Eg berre undrast)
Det settes høge krav til personalet. Vil du ikkje jobbe slik vi gjer her, ja så har du ingenting her å gjere. Leiinga set mål på ka dei vil ha som resultat og saman med personalet skal dei oppnå det. Det som blir vedtatt brukt, blir kontrollert (LUS, stasjonsundervisning, kartleggingsprøvar..)

Korleis blir utviklingssamtalane med elevar/føresette? Er det kosesamtalar eller samtaler som gjev effekt. Tenkjer då på målformulering, måloppnåing og trykk. Spiss måla!
Læraren skal òg spisse måla. Dei skal setje seg mål ut frå tema i strategisk plan

Leiinga hadde årshjul for oppfølging av lærarane:
(slik eg oppfatta det så var det avdelingsleiarane og assisterande rektor som stod for det meste av dette)
3 skolevandringar (aug/sept, okt/nov, mars/april) 2 punkt ein konsentrerte seg om på kvar vandring. logg.
3 individuelle samtalar. Oppfølging.
Teamsamtalar med avdelingsleiar etter behov
2 teamsamtalar med rektor pr år
3 medarbeidersamtalar. Den andre kort. Kun justering av mål og oppfølging. Her skal det skrivast logg med mål
Skolevandring:
Dette syntes eg var interessant og har lyst til å plukke opp:
Dømer på mål og fokus ved ein skolevandring:
  • Morgonrutine: Korleis blir elevane tekne i mot? Korleis startar dagen? Disponering av tid til ulike rutiner
  • Tidleg innsats Early Years: Oppstart med gjennomgang av dagens tema og læringsmål, gjennomgang av stasjonen, rutine og struktur på organiseringa,
Svara bir ført i loggskjema med tilbakemelding.
Andre emne under skolevandringa: klasseleiinga, rutine, ro og orden, stemmebruk,.....

Early Years
Dei filmsnuttane du finn her, gjev god informasjon ka "Tidleg innsats - Early Years" (TIEY) er.
  • systematisk organisering med korte og effektive læringsøkter
  • fokus på variasjon på ulike stasjonar ved innlæring
  • ulike lesestrategiar som gjev innhaldsforståing, omgrepslæring og aktiv munnleg deltaking
  • tydelege og nivårelaterte oppgåver
  • hyppig kartlegging av læringsutbytte til kvar enkelt elev
  • lærarstyrt stasjon: spesifikk undervisning, oppfølging og rettleia lesing
  • stort utval og varierte lesebøker tilpassa ulike leseutviklingsnivå
  • leksehjelp med rettleiing frå lærar.
Læringsstasjonane:
  • lærarstyrt stasjon
  • oppgåvestasjon
  • lesestasjon
  • datastasjon
  • forming/spelestasjon
Ved oppstart i 1.trinn er det foreldremøte med obligatorisk oppmøte. Her snakkar ein om TIEY og ka forventningar dei har. Skolen skriv kontrakt med føresette. Dei skal jobbe 15 min med elevane kvar dag. Skolen driv aktiv rettleiing av føresette i koss dei skal hjelpe barna.
Lærarane må stole på kvarandre. Vi er avhengig av at alle følgjer det som er bestemt. Nokre lærarar er leselærarar. Dvs dei er blitt dyktige på TIEY opplegget. Alle øktene i TIEY på 1-2.trinn er på 12 min. aukar til 15.minutt på 3-4.trinn. Det skal vere variasjon i innlæringa og stasjonane skal vere sjølvdrivne. Det er det viktig å drille elevane i ved skolestart.

Dei deler ein klasse på 30 inn i 6 stasjonar, ein på 25 er på 5 stasjonar. Gruppeoppgåvene på stasjonane er nivådelte.

Alle kartleggingar blir fulgt opp i skolevandringa, samtalar osb. Testane skal analyserast og det skal tiltak i gang der vi ikkje er nøgde.

-----
Så var det slutt. Flotte og interessante dagar på Quality Hotel 33 i Oslo. Ringer i vann traff blink denne gongen òg (minus eit føredrag). Det eg ikkje har skrive om er workshop i matte med Mona Røsseland. Her var tilbakemeldinga frå skolen sin representant svært så positiv!

lørdag 5. februar 2011

Ringer i vann - konferanse 2011 dag 1

24. og 25. januar var eg på Ringer i vann sin konferanse i Oslo. Gleda meg for det plar alltid vere mykje inspirasjon og idear å hente. "Den som sluttar å bli betre, sluttar å vere bra!"
Alt under er det eg oppfatta av det som blei sagt. Det som står i kursiv, er spontantankar undervegs medan eg lyttar til føredraga.

Kristin Halvorsen, kunnskapsminister:
Første kvinne ut var kunnskapsminister Kristin Halvorsen (SV). Ho var, som alltid, glødande engasjert. Veit mykje om skole og har tydeleg snakka med skolefolk og veit ein del om kor skoen trykkjer. Eg greier ikkje heilt å bli overtydd, men det har med dei vala dei har gjort dei siste åra: leksehjelp og fysisk fostring. To ting som kvar for seg er ok, men som dei lagar så krøkete i ressurs at administrasjonen har fått svært mykje arbeid for å få kabalen til å halte vidare. Samstundes skriv dei fine rundskriv om at vi bør ha små grupper for å få dette til. Var planen å tilsette ei mengd med assistentar for nokre timar pr dag? Nei, auk heller skoledagen og kutt leksene.
Ho starta med at det ikkje er olje og gass som reddar oss. Det er bare 10% av realformua. Så nemnte ho nokre til som var låge prosentar. Men den største prosenten var human kapital. Og i skoleverket er vi dei viktigaste formueforvaltarane. Lurar på om Statoiltoppane har forstått det? Eg er einig med Halvorsen i det, men syns det viser lite igjen i satsinga i samfunnet.

Halvorsen var oppteken av at det er for mange som ikkje greier å gjennomføre vidaregåande skole. Desse blir fort ein del av sosialstatistikken og fengselstatistikken. Ungdom som har fullført vidaregåande finnest ikkje som unge sosialklientar, uføre osb. Vi må få dei til å lukkast. Få læringa på deira nivå (No ventar eg spent på neste utspel frå ministeren...)

I 2006 var vi land nr 19 av 29 i lesing, no nr 9 av 33. Det har altså vore ei positiv utvikling hjå oss. Sverige er inne i ein negativ trend. Dei var betre enn oss i 2000. Kvifor? I Sverige har ein opna for privatisering og spesialisering. Det er ikkje kor du bur som gjer at du er på den skolen, men ka foreldra dine ville. Mange med same bakgrunn på same skole. Meiner Halvorsen. Eg opplevde det ikkje heilt slik på dei barneskolane eg har besøkt, men så sjekka eg det ikkje så nøye heller.

Det som  Pisa viser, er at vi har heva dei svakaste, men ikkje strekt dei flinkaste. Det vi såg på dei to siste tekstane i Pisaprøven, var at denne siste testen hadde keisam tekst i fht året før. Det verkar som om dei flinkaste gav seg fortare når teksten ikkje tende dei.

Ka veit vi at vi har gjort riktig?
  • Vi har tydelege vaksne
  • arbeidet er variert
  • oppgåvene tilpassa
Kva ser vi at må arbeidast med:
  • Vurdering/tilbakemeldingskulturen i skolen. Dette gjeld frå topp til botn. Vi har begynt arbeidet med å endre det.
  • Det skal arbeidast meir med skoleleing. Mellom anna skal det gjerast ei samanlikning mellom rektorar og andre like leiarar i andre sektorar. K. Halvorsen var tydeleg i at trengte vi større leiingsprosent så var ho den første til å støtte det. Det blir ikkje meir byråkratisering av å auke leiinga i norsk skole.
  • Ny lærarutdanning er på gang (har dei ikkje halde på med det lenge?) Søknaden til lærarutdanninga har gått opp med 30% på 2 år. Og fleire menn søkjer.
Det er matteskrekk i det norske samfunnet. "I vår familie kan vi ikkje matte" - er altfor vanleg uttrykk i landet. Vi må kome oss vekk frå denne redsla. Vi jobbar meir einsformig med matte her i landet enn i andre land. For monotont (hm. dette var spennande og musikk i mine øyrer. Spent på fortsetjinga)

Forsøket med alternativ opplæring i ungdomsskolen har vore ein suksess. No treng ikkje alle ta eit språkfag i tillegg til engelsk (og pendelen går... skjønar ikkje at det skal vere så vanskeleg å høyre på skolefolk for desse politikarane. Her sviktar alle regjeringar. Den altfor teoretiske skolen er det vel bare politikarar som har ønska seg?)

Kvaliteten på lærarane er det viktigaste i skolen, ikkje talet på elevar i klasserommet. Men det er betre med 20 enn 30. Statsråden vil jobbe for at det skal bli eit makstal pr lærar. Ho trur det er klokast å byrja med ungdomstrinnet fordi dei har dei største klassane.

Ein god lærar= Robin Hood+ Moder Teresa+ Petter Stordalen+ Einstein...........

Vi manglar forventningspress. Elevane har låge forventningar, føresette hugsar altfor godt nederlaga i eigen skoletid og har heller ikkje forventningar. Greier vi å få positive foreldre som forventar noko av barnet sitt, er vi på god veg. Eit godt læringsmiljø påverkar òg spesialundervisninga.

På slutten kom det to spørsmål frå salen:
  • Lærarane og arbeidstidsavtalen? Statsråden viste til at det er kommunane som avgjer arbeidstid og løn.
  • Leksehjelp: Ho ønskjer SFO timar inn i skoledagen, slik at det kunne bli meir heilskapsskole. Det er forsøk som verkar bra, men ho tar dette med seg og vil gjerne ha innspel i fht ny dag i skolen (svaret verka tamt på meg)
---

Vilkår for læring i skolen v/ Terje Manger, UIB.
(Manger er òg medforfattar saman med T. Nordahl)
Han starta med å nemne John Hattie. Han har eg høyrt namnet på ein del gonger no og innser vel at det er på tide å lese litt. John Hattie: Visible Learning. Kanskje i studiepermisjonen? Kort resyme av Hattie si bok finn du i Bedre skole 4/10. Veldig oversiktleg og god

Kva er det ved læraren som fremjer læring?
  • At han kan legge nivået litt over det dei kan frå før
  • at han kan gje elevane rett tilbakemelding. Den gode lærar knyttar tilbakemeldingane til dei små utviklingane i læreprosessen.
  • Lærar og elev kjem presis til timen
  • Den autorative vaksne= ein lærar som skårar høgt på evna til å setje seg inn i elevane sin behov, har omsorg og evne til å styre klassen. Dette er den beste læraren.
Skoleleiar og læring:
  • Skoleleiar må ha klare mål
  • Ha høge forventningar til lærarar og elevar
  • skapar trygt miljø for lærarar til å kritisera, stille spørsmål og støtte kollegaer
Kva ved skulen har lite eller ingenting å seie for læring (her bruker han Hattie)?
  • Klassestorleik har ingenting å seie. Uansett klassestorleik underviser vi på same måte. Det har vore lite fokus på undervisning i små grupper.
  • Læraren  sin fagkompetanse slår ikkje spesielt ut i forskinga. Det kan tenkjast at det er ein indirekte effekt: Fagtyngda kan gjere at dei gjer alt det andre (sjå over) riktig. Fagkompetanse er såpass høg at det vesle forskjellen ikkje viser.
  • Å dele elevar inn i evnegrupper. Dette viser seg å ha effekt i realfag der dei fekk jobbe saman med folk på same nivå og med lærarar som tar dei vidare frå dette nivået.
  • Opne/ tradisjonelle skolar skil seg ikkje frå kvarandre i undersøkjingane
  • Små skolar påverkar ikkje. Det er heller større fare for at elevar kjenner seg utanfor.
  • Aldersblanda grupper
Nasjonale prøvar gjev motstridande signal på om det påverkar læringa

Det som slår negativ ut:
  • å overlesse lærarane med nye emne å undervise i
  • elevmobilitet (einskild elevflytting). Bruk mykje tid på å ta i mot nye elevar. Dei treng nye nettverk for å vere klar for ny læring.
Meistringsopplevingar:
Miljø- åtferd - person.
Miljø: heim, skule, fritid
Åtferd: leseåtferd, matteåtferd, idrettsåtferd, musikkåtferd, uroleg åtfer, høfleg åtferd.....
Person: biologiske, kognitive og affektive forhod

Det viktigaste kognitive forhold er barnet si forventning til å kunne løyse oppgåva. Urolege ungar må lære å lese tidleg, slik at dei får meistringsopplevingar. Det er viktig å knytte sjølvverd til læring, Set konkrete mål på kort sikt. La måla ver litt over det nivået dei er på i dag.
  • Del opp aktivitetane til meistringsmoglege underaktivitetar
  • Identifiser spesielle dugleikar du vil at eleven skal utføre ved slutten av timen/perioden
  • Gje eleven rask tilbakemelding på prestasjonen
  • Hjelp eleven til å setje eigne mål der det er mogleg
Det viktigaste for lærarane å konsentrere seg om:
  • Relasjon
  • læring
  • trivsel
Klasserommet - det viktigaste og det mest lukka rommet.

--
Neste føredragshaldar kan eg sikkert hente noko frå når eg får tenkt meg om, men her er så mykje å hente frå konferansen så Cathrine Filstad og ordrikdommen hennar får kvile i fred i denne omgang.
---
Running All the Red Lights v/ Brenda Clark, USA:
Dette var ei spennande dame. Ho har vore kåra til årets rektor i Florida, har hatt dei fleste rollar mm.

Ho hadde møtt skolar som hadde dårleg læringsmiljø. Det meste var negativt, men personalet var bra. Ved å setje inn sterke leiingsgrupper kunne dei endre.
Start med:
  • Underveissjekk: Ka har elevane lært? Gå så vidare, eller stopp opp: Må eg finne andre måtar å gjere det på.
  • Sjå på resultata. Finn ut ka som ikkje verkar og gjer noko med det!
  • 99% av elevane skal få med seg det du lærer dei. Då har du lukkast. Det er ikkje ungen sin feil at føresette ikkje stiller opp, så ikkje gøym dykk bak det.
  • Veit eg at elevane har lært det eg ville dei skulle lære? Eller byggjer eg på at eg kan undervise i staden for at eg kan lære bort? Lær dei å lære!
  • Å klage på alle andre, fører ingen stad.
Vi må dyrke fellesskapet.
Vi skal alle bli betre for kvar dag - målet i klasserommet!

For å få til ein betre skole/ ein lærande skole:
  • Hugs alle barn kan lære
  • Sett ned få nøkkelprioriteringar
  • Ha tydeleg leiarskap. Stå fast ved det vi er einig om
  • Det må vere disiplin i troppene
  • Strategiane må ha presisjon
  • Hold folk ansvarlege for å gjere rett jobb
  • Med alle meiner ein ALLE:
Spør ungane: Kvifor er du her i dag? Spør kvar dag til dei er så innprenta at dei er her for å lære at det er det dei svarar. Og still dei spørsmålet: Ka har du lært denne timen? I dag?

Bruk data du får inn til å sjå på det som ikkje verkar og fiks det!

Vi vil jo at elevane skal ha suksess (no merkar eg at det er amerikansk. Ville ikke vi sagt at alle elevane skal lukkast?) Ingen vil på jobb for å mislukkast, så gje dei suksess!

Same spørsmål til deg sjølv som lærar: Kvifor er du her? Kvifor er du her for å undervise? Fordi du er glad i barn? Er det nok?
Vi må bygge ein kultur: Kvifor er vi her saman? Ka kan vi skape av læring saman?

Plan- do- study (check) - act. (PDCA). Dette skal du ha i bakhovudet alltid og jobbe etter.

Ka er det viktigaste for barna? Å gå litt i djupna eller overflate? Alt du meiner er slik, skal bevisast. Kom med data.

Ho slo eit slag for klasseromsvandring. Alle skulle bli betre, ikkje bare eleven. Vi må arbeide med det vi har lite data i.
Elevane blei på hennar skule måla kvar månad. Kvar 4.månad av høgare instans. I klasserommet blei dei måla kvar veke
Når du skal planlegge endringar/ undervisning, bør all planlegging starte med data. Ka veit eg om læring, denne type læring, elevane mine... Ver aktivt engsjert i kunnskap om kvart barn.

Eit team må trenast i å vere team. Vi må definere oppgåvene deira.